SAKARYA ÜNİVERSİTESİ
EĞİTİM FAKÜLTESİ
KURUMLARDA GÖZLEM DERSİ
DERS YÖNERGESİ
OCAK, 2026
İÇİNDEKİLER
Sayfa No
1. Dersin Amacı
Kurumlarda Gözlem Dersi öğretmen adayının eğitim sektöründe öğrencilere hizmet veren kurumları tanımasını, eğitim hizmetlerinin sağlandığı resmî ve özel kurumlarda ve sınıflarda gözlem yoluyla deneyim kazanmasını, bu kurumlardaki farklı birimlerde kurum yapısına, işleyişine, kurum ve sınıf etkinliklere yönelik gözlem yapmasını ve bu gözlemlerini sınıf arkadaşları ve dersin öğretim elemanı ile paylaşmasını amaçlamaktadır. Ayrıca bu ders kapsamında öğretmen adayının kurumda ve sınıfta karşılaşılabilecek sorunları fark etmesi ve buna yönelik çözüm önerileri sunması da amaçlanmaktadır.
Bu dersi başarı ile tamamlayan bir öğrenci,
1. Eğitim kurumlarını tanıyabilir ve sınıflandırabilir.
2. Kurumların yapı ve işleyişini analiz edebilir.
3. Kurum ve sınıf ortamlarını etkili biçimde gözlemleyebilir.
4. Gözlemlerini raporlaştırarak yazılı ve sözlü ifade edebilir.
5. Kurum ve sınıf ortamında karşılaşılabilecek sorunları fark edebilir.
6. Sorunlara yönelik çözüm önerileri geliştirebilir.
2. Dersin İçeriği
Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi’nde 2025-2026 Güz yarı yılı itibariyle uygulamaya geçilecek olan Kurumlarda Gözlem dersi, bir yarıyıl süresince her hafta (T:1+U:2=2) dersin bir saati fakültede ders, 2 saati de okul ve kurumlarda gözlem olarak gerçekleştirilecek olan 3 AKTS kredilik bir derstir.
Bu ders kapsamında,
Kurumlarda Gözlem dersi ile öğretmen adayının temel öğretmenlik becerileri ve eğitim sektörünün çeşitli kurum ve kuruluşları konusunda farkındalık kazanmaları da hedeflenmektedir. Öğretmen adayı bu hedef doğrultusunda aşağıda maddeleştirilen etkinlikleri planlı olarak uygulamaya çalışır.
3. Dersin Tanımı
Okulun/kurumun örgüt yapısını, okul/kurum yöneticisinin görevini nasıl yaptığını ve okulun/kurumun içinde yer aldığı toplumla ilişkilerini inceleme, mezuniyet sonrası bu türdeki okul/kurumlarda iş imkanı bulabilmek için sahip olması gereken nitelik ve beceriler hakkında bilgi sahibi olma; kurumdaki/sınıftaki bir günü gözlemleme, öğretmenin/eğitmenin bir dersi/öğrenme sürecini/etkinliği planlama ve aktarma sürecini nasıl düzenlediği dersi/öğrenme sürecini/etkinliği hangi aşamalara böldüğünü, öğretim yöntem ve tekniklerini nasıl uyguladığını, derste/öğrenme sürecinde/etkinlikte ne tür etkinliklerden yararlandığını, dersin yönetimi için ve sınıfın kontrolü için öğretmenin neler yaptığını, öğretmenin dersi nasıl bitirdiğini ve öğrenci çalışmalarını nasıl değerlendirdiğini gözlemleme, gözlem çalışmalarını yansıtan raporlardan ve yansıtıcı günlüklerden oluşan bir dosya hazırlama.
Gözlem yapılırken öğretmen adayı aşağıdaki konularda yeterliklerini geliştirmeye çalışır:
Eğitim hizmetlerinin sağlandığı okul, sınıf ve kurumlarda deneyim kazanma, gözlem yapma, idari işleyiş hakkında bilgi edinme, öğrencilerin akademik ve akademik olmayan davranışlarını gözlemleme, gözlemleri paylaşma ve tartışma, diğer mesleki yeterlikler (okul çevre ilişkileri, okul etkinliklerine katılma, ders dışı eğitim etkinlikleri, mesleğin gerektirdiği becerileri gösterme), öz değerlendirme yapma, günlük tutma
Mesleki çalışmalarda kendisine çalışma programında verilen gözlem formlarını inceler. Gözlem formlarını doldurur ve bunlarla ilgili kısa notlar çıkarır ve bu notları dosyasına koyar.
İdari çalışmalarda kendisine çalışma programında verilen ve okullarda kullanılan belgeleri doldurmayı öğrenir.
4. Dersin İşleyişi
Kurumlarda Gözlem Dersi etkinliklerinin amacına uygun bir biçimde gerçekleştirilmesi için aşağıdaki planlamaya uyulması önemlidir.
Dersin sorumlusu olan öğretim elemanı, fakültedeki teorik dersinde ilk olarak bu ders kapsamında yapılan çalışmaların kayıtlarının nasıl tutulacağını, çalışmanın nasıl ve kim tarafından değerlendirileceğini öğretmen adaylarına açıklar, onlara görev ve sorumluluklarını hatırlatır. Dersin sorumlusu olan öğretim elemanı, dönem başında Kurumlarda Gözlem dersinin işleyişi ile ilgili olarak öğretmen adaylarıyla toplantı yapar. Dersin sorumlusu olan Öğretim Elemanı, öğretmen adaylarının gözleme gideceği kurumların belirlenmesi ve yasal izinlerin alınmasıyla ilgili planlamaları yapar, öğretmen adaylarının okul/kurum/sınıfta yapmış oldukları gözlemleri gözden geçirerek onlara gerekli dönütleri verir, gözlemlenecek olan etkinliğe ilişkin açıklamalarda bulunur.
Öğretmen Adayı, dört farklı kurumda gözlemleyeceği her ders/etkinlik/kurum için belirlenen etkinliklere ilişkin haftalık görevlerine ilişkin hazırlık yapar ve uygular. Yapmış olduğu çalışmalara ilişkin ilgili yönergelere uygun biçimde raporlarını hazırlayarak ekleriyle birlikte sorumlu öğretim elemanına sunar. Öğretmen Adayı, dönem boyunca dersin sorumlusu olan öğretim elemanı, gözlem yapılan kurumlardaki sorumlu personel ve gözlem yapılan kurumlardaki yöneticilerinin uyarılarını dikkate almak zorundadır.
Gözlem yapılan kurumda “Kurumlarda Gözlem Dersi” için uygulamaya gidecek öğretmen adaylarından sorumlu olmak üzere ziyaret edilecek kurumlarda belirlenen personel, diğer personel ile işbirliği halinde öğretmen adayının kurum/sınıf/okulunda yapacağı gözlemleri yönergelere uygun bir şekilde gerçekleştirilmesine yardım ve rehberlik eder, gözlem için gidilen kurumda o hafta için belirlenen göreve ilişkin öğretmen adayı tarafından hazırlanan raporları inceleyerek imzalar. Gözlem yapılan kurumlar tarafından belirlenen personel, gözlem sürecinde öğretmen adayını kurum ortamında gözlem yaparken gözler ve değerlendirir. Bu değerlendirmede, aday öğretmeni Ek-7’de verilen form kullanılacaktır. Gözlem yapılan kurumların düzenini bozmamak amacıyla, öğretmen adayları kurumun ve bölümün uygun gördüğü zamanlarda gözlemlerini yaparlar.
5. Değerlendirme Kriterleri
Kurumlarda Gözlem dersinde kullanılabilecek değerlendirme türleri aşağıdaki tabloda yer almaktadır
| Değerlendirme Türü |
| Gözlem Raporları |
| Yansıtıcı Günlük |
| Dönem Sonu Raporu |
Öğrenciler derse devam durumunu “öğrenci devam çizelgesi” ile göstermek zorundadır (Ek-6). Öğrencilerin kurumlara giriş-çıkış saatleri belirtilerek öğrenci ve gözlem yapılan kurumlardaki sorumlu personel tarafından imzalanır ve dönem sonunda sorumlu öğretim elemanına teslim edilir.
Dersin yıl içi değerlendirmesi ara sınav ve performans görevi ile yıl sonu ise final yoluyla yapılacaktır.
Ara sınav değerlendirmesi için öğrencilerin 2 kurum ziyaretlerini tamamlamış olmaları ve buna ilişkin raporları düzenleyerek SABİS üzerinden online ödev şeklinde yüklemeleri istenecektir.
Performans Görevi değerlendirmesi için öğrencilerin Kurum/Sınıf Ortamlarında Karşılaşılan Sorunlar ve Çözüm Önerileri Geliştirme sürecini tamamlamış olmaları ve SABİS üzerinden online ödev şeklinde yüklemeleri istenecektir.
Final değerlendirilmesinde 4 kurum ziyaretine ilişkin formlar, gözlem raporları, yansıtıcı günlükler, öz değerlendirme formaları, karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerilerine ilişkin raporları ve devam çizelgelerini tek bir dosya halinde hazırlayarak SABİS üzerinden online ödev şeklinde yüklemeleri istenecektir.
6. Haftalık Plan
| Hafta | Konular |
| 1 | Ders Tanıtımı, Amaç, Yöntem ve Beklentilerin Belirlenmesi |
| 2 | Eğitim Kurumlarının Sınıflandırılması ve Genel Yapısı |
| 3 | Kurum Ziyaretlerine Hazırlık: Etik ve Gözlem Kuralları |
| 4 | Kurum/Sınıf Gözlemleri (Saha Uygulamaları) (İdari işleyiş süreçlerinin gözlemi) |
| 5 | Gözlem Raporlarının Sunumu ve Tartışılması |
| 6 | Kurum/Sınıf Gözlemleri (Saha Uygulamaları) (Ders/ öğrenme süreci/etkinlik planlama ve ön hazırlık sürecinin gözlemi) |
| 7 | Gözlem Raporlarının Sunumu ve Tartışılması |
| 8 | Kurum/Sınıf Gözlemleri (Saha Uygulamaları) (Ders/ öğrenme süreci/etkinlik uygulama süreci gözlemi) |
| 9 | Gözlem Raporlarının Sunumu ve Tartışılması |
| 10 | Kurum/Sınıf Gözlemleri (Saha Uygulamaları) (Ders/ öğrenme süreci/etkinlik değerlendirme süreci gözlemi) |
| 11 | Gözlem Raporlarının Sunumu ve Tartışılması |
| 12 | Kurum/Sınıf Ortamlarında Karşılaşılan Sorunlar ve Tartışma |
| 13 | Çözüm Önerileri Geliştirme ve Nihai Rapor Hazırlıkları |
| 14 | Dönem Sonu Değerlendirmesi ve Rapor Teslimi |
7. Etik Kurallar
Öğretmen adaylarının gözlem yaptığı kurumlardaki tüm bilgileri gizli tutması, etik kurallara uyması ve öğretmen mesleğine uygun profesyonel davranış sergilemesi beklenmektedir. Her türlü davranış, kurum ve birey haklarına saygı çerçevesinde olmalıdır.
EKLER
EK 1: DERS İZLENCESİ
| Ders Adı | Kodu | Yarıyıl | T+U | Kredi | AKTS |
| Kurumlarda Gözlem |
|
| 1+2 | 2 | 3 |
| Ön Koşul Dersleri |
|
| Önerilen Seçmeli Dersler |
|
| Dersin Dili | Türkçe |
| Dersin Seviyesi | Lisans |
| Dersin Türü | Zorunlu |
| Dersin Koordinatörü |
|
| Dersi Verenler |
|
| Dersin Yardımcıları |
|
| Dersin Kategorisi |
|
| Dersin Amacı | Kurumlarda Gözlem dersi öğretmen adayının öğrencilere hizmet veren farklı kurumları tanıması, eğitim hizmetlerinin sağlandığı resmî -özel kurumlarda ve sınıflarda verilen eğitim hizmetlerine ilişkin gözlemlerde bulunarak deneyim kazanmasını, bu kurumlardaki farklı birimlerde kurum yapısı, işleyişine, kurum ve sınıf etkinliklere yönelik gözlem yapmasını ve bu gözlemlerini sınıf arkadaşları ve dersin öğretim elemanı ile paylaşmasını amaçlamaktadır. Ayrıca bu ders kapsamında öğretmen adayının kurumlarda ve sınıfta karşılaşılabilecek sorunları fark etmesi ve buna yönelik çözüm önerileri sunması da amaçlanmaktadır.
|
| Dersin İçeriği |
|
| # | Ders Öğrenme Çıktıları | Öğretim Yöntemleri | Ölçme Yöntemleri |
| 1. | Eğitim kurumlarını tanıyabilir ve sınıflandırabilir. |
|
|
| 2. | Kurumların yapı ve işleyişini analiz edebilir. |
|
|
| 3. | Kurum ve sınıf ortamlarını etkili biçimde gözlemleyebilir. |
|
|
| 4. | Gözlemlerini raporlaştırarak yazılı ve sözlü ifade edebilir. |
|
|
| 5. | Kurum ve sınıf ortamında karşılaşılabilecek sorunları fark edebilir. |
|
|
| 6. | Sorunlara yönelik çözüm önerileri geliştirebilir. |
|
|
| Hafta* | Ders Konuları | Ön Hazırlık |
| 1 | Ders Tanıtımı, Amaç, Yöntem ve Beklentilerin Belirlenmesi |
|
| 2 | Eğitim Kurumlarının Sınıflandırılması ve Genel Yapısı |
|
| 3 | Kurum Ziyaretlerine Hazırlık: Etik ve Gözlem Kuralları |
|
| 4 | Kurum/Sınıf Gözlemleri (Saha Uygulamaları) (İdari işleyiş süreçlerinin gözlemi) |
|
| 5 | Gözlem Raporlarının Sunumu ve Tartışılması |
|
| 6 | Kurum/Sınıf Gözlemleri (Saha Uygulamaları) (Ders/ öğrenme süreci/etkinlik planlama ve ön hazırlık sürecinin gözlemi) |
|
| 7 | Gözlem Raporlarının Sunumu ve Tartışılması |
|
| 8 | Kurum/Sınıf Gözlemleri (Saha Uygulamaları) (Ders/ öğrenme süreci/etkinlik uygulama süreci gözlemi) |
|
| 9 | Gözlem Raporlarının Sunumu ve Tartışılması |
|
| 10 | Kurum/Sınıf Gözlemleri (Saha Uygulamaları) (Ders/ öğrenme süreci/etkinlik değerlendirme süreci gözlemi) |
|
| 11 | Gözlem Raporlarının Sunumu ve Tartışılması |
|
| 12 | Kurum/Sınıf Ortamlarında Karşılaşılan Sorunlar ve Tartışma |
|
| 13 | Çözüm Önerileri Geliştirme ve Nihai Rapor Hazırlıkları |
|
| 14 | Dönem Sonu Değerlendirmesi ve Rapor Teslimi |
|
*Bu haftalarla ilgili gözlem haftaları ve diğer konularla ilgili değişiklik yapılabilir
| Kaynaklar | |
| Ders Notu | SAÜ Eğitim Fakültesi Kurumlarda Gözlem Dersi Yönergesi |
| Ders Kaynakları |
|
|
Sıra |
Program Çıktıları * | Katkı Düzeyi | ||||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | ||
| 1 |
|
|
|
|
|
|
| 2 |
|
|
|
|
|
|
| 3 |
|
|
|
|
|
|
* Her program kendi program çıktılarına göre düzenleme yapacaktır. Satır sayısı gerektiği kadar arttırılabilir.
| # | Ders Öğrenme Çıktılarının Program Çıktılarına Katkısı * | PÇ | PÇ |
| 1 |
|
|
|
| 2 |
|
|
|
* Her program kendi program çıktılarına göre düzenleme yapacaktır. Satır sayısı gerektiği kadar arttırılabilir.
| Değerlendirme Sistemi | Katkı Oranı |
| 1. Ara sınav | 50 |
| 2. Performans Görevi | 50 |
| Toplam | 100 |
| Yıl İçinin Başarıya |
|
| Final | 50 |
| Toplam | 100 |
| AKTS-İş Yükü Etkinlik | Sayı | Süre (Saat) | Toplam İş Yükü |
| Ders Süresi (Sınav haftası dahildir: 16x toplam ders saati) |
|
|
|
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi (Ön çalışma, pekiştirme) |
|
|
|
| Ara Sınav |
|
|
|
| Performans Görevi |
|
|
|
| Final |
|
|
|
| Toplam İş Yükü |
| ||
| Toplam İş Yükü/ (Saat) |
| ||
| Ders AKTS Kredisi |
| ||
EK 2: İLK HAFTA GÖZLEM FORMU
Öğretmen Adayının Adı-Soyadı:
Tarih:
Kurum/Okul/Sınıf:
Bu Kurum/Okul/Sınıfta çalışan personel hakkında bilgi veriniz.
Bu kurumda çalışmak için ne tip özelliklere sahip olmak gerekir? Bu kurumda kimler çalışabilir? Bu kurumda personel olabilmek için neler yapılmalıdır?
Kurum/Okul/Sınıf’ın fiziksel yapısı hakkında bilgi veriniz.
(sınıflar, bina, çevre, bahçe, oyun alanları vb.)
Kurumun tarihçesi nedir?
(Ne zaman kuruldu, ilk kurulduğunda ne olarak hizmet verdi, kurucuları, günümüzdeki hizmet alanları.)
Kurumda ilk gün neleri gözlemlediniz? Dikkatinizi çeken özellikleri yazınız.
Kurum/Okul/Sınıf hakkındaki düşünceleriniz nelerdir? Kurum/Okul/Sınıfın olumlu ve/veya olumsuz özelliklerini değerlendiriniz.
EK 3: GÜNLÜK
Öğretmen Adayının Adı-Soyadı:
Tarih:
Kurum/Okul/Sınıf:
Gözlem yapmak üzere gittiğiniz Kurum/Okul/Sınıfa nerede ve nasıl ulaştınız? Kurum/Okul/Sınıfta hangi özellikleri gözlemlediniz? (Eğitsel, sosyal, fiziki, öğrenci)?
Kurum/Okul/Sınıf hakkında hangi bilgileri öğrendiniz? (tarihçe, yönetim, sosyal ve
fiziki ortam vs…)
Kurum/Okul/Sınıfta nelerle karşılaştınız?
Gözlemlediğiniz kişinin bugün öğrendiğiniz özellikleri nelerdir?
Kurum/Okul/Sınıfta neler yaptınız? (tanışma, gezi vb.)
Kurum/Okul/Sınıftaki geçirdiğiniz gün ile ilgili düşünceleriniz nelerdir? (Olumlu ve/veya olumsuz yönlerini nedenleri ile açıklayınız.)
EK 4: Gözlem Formu
GÖZLEM FORMU
| Gözlem No: |
| Gözlem Tarihi: |
| Gözlemi Gerçekleştiren Öğretmen Adayının Adı –Soyadı: |
| Gözlem Yapılan Okul/Kurumun Adı: |
| Gözlenen Ders/Konu/Etkinlik/Amaç: |
| Gözlem Süresi: |
| Gözlenen Ortamın Fiziksel Özellikleri: |
| Gözlem Notları (Detaylı bir şekilde anlatınız): |
| Gözlem Süresince Dikkatinizi Çeken En Önemli Olay/Durum/Davranış vb: |
EK 5 : ÖZ DEĞERLENDİRME
Öğretmen Adayının Adı-Soyadı:
Tarih:
Kurum/Okul/Sınıf:
Bugün Kurum/Okul/Sınıfa gitmeden önce gideceğiniz yer hakkında ne düşünüyordunuz?
 |
Kurum/Okul/Sınıftaki bu gününüz için hazırlık yaptınız mı? Nasıl hazırlandınız?
|
Gözlem için Kurum/Okul/Sınıfa gitmeden önce ve gittikten sonra neler hissettiniz?
 |
Bugün yaptığınız gözlem sizin öğretmenliğe karşı olan tutumunuzu nasıl etkiledi (lütfen en az 2 olumlu 2 olumsuz konuya değinerek açıklayınız)?
|
Bu gözlem sizlere neler kattı? Bu gözlemde neler öğrendiniz? Siz böyle bir yerde çalışıyor olsaydınız neler yapmak isterdiniz?
|
EK 6: ÖĞRENCİ DEVAM ÇİZELGESİ
SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ KURUMLARDA GÖZLEM DERSİ İMZA ÇİZELGESİ
Öğretmen Adayı Adı-Soyadı:
Öğretmen Adayı Öğrenci No:
|
Hafta |
Gözlem Tarihi | Gözlem Okul/Kurum/ Sınıfı | Giriş Saati ve Öğrenci İmzası | Çıkış Saati ve Öğrenci İmzası | Sorumlu Kurum Personelinin Adı | Sorumlu Kurum Personelinin İmzası | Yorum ve Görüşler |
| 1 |
|
|
|
|
|
|
|
| 2 |
|
|
|
|
|
|
|
| 3 |
|
|
|
|
|
|
|
| 4 |
|
|
|
|
|
|
|
EK 7: ÖĞRENCİ DEĞERLENDİRME FORMU
Sayın Kurum Çalışanı/Okul Müdürü/ Öğretmen;
Lütfen kurumunuzda/okulunuzda/sınıfınızda Kurumlarda Gözlem dersi kapsamında bulunan olan öğrenci/öğrenciler için aşağıda yer alan puan kriterlerine göre, öğrenciyi değerlendirerek, imzanız ve kurum onayı eşliğinde, kapalı ve imzalı zarf ile öğrencimiz aracılığı ile bölümümüze ulaştırmanızı arz/rica ederiz.
Öğrenci Adı-Soyadı:
| Değerlendirme Kriteri | Yeterli | Kısmen Yeterli | Minimum Puan | Öğrenci İçin Puanınız | Eklemek istedikleriniz/ açıklamalarınız |
| 1. Öğrencinin gözleme devam durumu |
Hiçbir gözlem gününü kaçırmadan doğru saatte geldi ve ayrıldı. | Bazı gözlem günlerinde geliş ve gidiş saatlerine uymadı. | Gözleme hiç gelmedi. |
|
|
| 2. Kurum/okul personeli ile iletişimi | Olumlu, problem çözmeye yönelik, kendisine ve diğerlerine saygılı bir iletişim kurdu | İletişim dili zaman zaman olumsuzdu | Her zaman olumsuz, problem çıkartan, saygısızca bir iletişim dili kullandı |
|
|
| 3. Öğrenciler/kurumda hizmet verilen bireyler ile iletişimi | Olumlu, nazik, öğrencilerin öğrenmelerine hizmet eden bir tavır sergiledi
| Bazen olumlu ve nazik, bazen olumsuz bir tavra sahipti
| Olumsuz, kaba, öğrencilerin öğrenmelerini engelleyici bir tavır sergiledi |
|
|
| 4. Kurum/okul ve sınıf kurallarına uygun davranışlar gösterme |
Kurumun/okulun kurallarını öğrendi ve kurum/okul sınırları içinde bu kurallara uygun ve öğretmen adayına yakışır davrandı. | Zaman zaman kurallara uymayan şekilde davrandı | Kurumun/okulun kurallarını öğrenmedi. Kurum/okul sınırları içinde bir öğretmen adayına yakışmayacak davranışlar sergiler |
|
|
| 5. Gözlem yaptığı ortam hakkında fikir alışverişi | Gözlem yaptığı dersler hakkında fikir alışverişi yaptı | Gözlem yaptığı dersler hakkında kısmen fikir alışverişi yaptı | Gözlem yaptığı dersler hakkında fikir alışverişi yapmadı |
|
|
| Toplam |
|
|
|
|
|
Tarih
İmza
Ad-Soyad
